Tối ưu tuyến đường vận tải: giảm chạy rỗng, tăng hệ số lấp đầy xe

Trả lời nhanh: Xe chạy rỗng chiều về là lãng phí phổ biến nhất trong vận tải. 3 cách giảm: gộp đơn hàng cùng tuyến (đơn giản nhất, không cần công nghệ), điều phối động theo mật độ đơn hàng thực tế thay vì lộ trình cố định, và tìm hàng chiều về (backhaul) hợp tác với đối tác cùng tuyến. Nếu chưa có phần mềm chuyên dụng, bắt đầu bằng cách ghi nhận tỷ lệ chạy rỗng hiện tại rồi gộp lịch giao hàng thủ công theo khu vực.

Xe chạy rỗng chiều về là “tiền đốt vô ích” — tốn nhiên liệu, hao mòn xe, mà không tạo ra doanh thu. Tối ưu tuyến đường là cách trực tiếp nhất để giảm chi phí vận hành đội xe mà không cần đầu tư thêm phương tiện.

Vấn đề cốt lõi: xe chạy rỗng

Xe giao hàng một chiều rồi chạy rỗng quay về là lãng phí phổ biến nhất trong vận tải đường bộ. Doanh nghiệp lớn tập trung giảm tỷ lệ này bằng cách điều phối phương tiện tăng hệ số lấp đầy xe, kết hợp mạng lưới vận tải kiểu “hub-and-spoke” (trung tâm trung chuyển) và điều phối động.

Nguồn: vneconomy.vn.

3 cách tối ưu thực tế

1. Gộp đơn hàng cùng tuyến

Thay vì mỗi đơn một chuyến riêng, lập kế hoạch gộp các đơn cùng tuyến vào một chuyến xe — mỗi chuyến chạy đầy công suất thay vì nửa vời. Đây là cách đơn giản nhất, không cần công nghệ phức tạp, chỉ cần lên lịch cẩn thận.

2. Điều phối động thay vì lộ trình cố định

Thay vì áp lộ trình cố định bất kể tình hình, chuyển sang điều phối theo mật độ đơn hàng thực tế theo thời gian thực — tuyến nào đang có nhiều đơn thì ưu tiên xe, tránh xe chạy tuyến vắng đơn.

Nguồn: vneconomy.vn (mô hình “Dynamic Density Optimization”).

3. Tìm chiều về có hàng (backhaul)

Chủ động tìm hàng chiều về trên cùng tuyến — hợp tác với đối tác/khách hàng có nhu cầu ngược chiều, biến chuyến “chạy rỗng” thành chuyến có doanh thu.

So sánh nhanh 3 cách

Cách	Độ phức tạp	Cần công nghệ	Phù hợp với
Gộp đơn hàng cùng tuyến	Thấp	Không cần	Mọi đội xe, bắt đầu ngay
Điều phối động	Trung bình–cao	Cần dữ liệu thời gian thực	Đội xe quy mô vừa/lớn
Backhaul (hàng chiều về)	Trung bình	Không bắt buộc, cần hợp tác đối tác	Đội xe có tuyến cố định, ổn định

Công cụ hỗ trợ

Phần mềm quản lý đội xe (xem phần mềm quản lý đội xe tải) giúp theo dõi lộ trình thời gian thực để điều phối động
Nền tảng chia sẻ dữ liệu logistics: một số sáng kiến hạ tầng số đang phát triển để kết nối nhu cầu vận chuyển giữa nhiều doanh nghiệp, giảm tình trạng mỗi hãng tự chạy rỗng riêng

Nguồn: 247express.vn.

Bắt đầu từ đâu?

Nếu chưa có phần mềm chuyên dụng, bắt đầu bằng:

Ghi nhận tỷ lệ chạy rỗng hiện tại — biết vấn đề lớn tới đâu trước khi giải quyết
Gộp lịch giao hàng thủ công theo khu vực/tuyến trước khi đầu tư công nghệ
Cân nhắc hợp tác chia sẻ tải với đối tác cùng ngành trên tuyến chung

Sai lầm thường gặp khi tối ưu tuyến đường

Chỉ tập trung gộp đơn mà bỏ qua đo lường tỷ lệ chạy rỗng ban đầu: không biết cải thiện được bao nhiêu, khó thuyết phục đầu tư thêm công nghệ hay nhân lực sau này.
Áp lộ trình cố định quá lâu dù mật độ đơn hàng đã đổi theo mùa/khu vực: lãng phí xe chạy tuyến vắng trong khi tuyến khác đang thiếu xe.
Đầu tư phần mềm quản lý đội xe trước khi tối ưu quy trình thủ công cơ bản (gộp lịch, ghi nhận chạy rỗng): công nghệ không tự giải quyết được vấn đề khi quy trình nền tảng chưa rõ ràng.
Bỏ qua cơ hội backhaul vì ngại hợp tác với đối tác/đối thủ cùng tuyến: mất cơ hội biến chuyến chạy rỗng thành chuyến có doanh thu.

Liên quan

Bài viết mang tính định hướng, tổng hợp từ nguồn ngành logistics. Hiệu quả thực tế phụ thuộc đặc thù tuyến và mô hình kinh doanh của từng doanh nghiệp.