Thuế nhập khẩu linh kiện thùng xe và FTA (EVFTA, RCEP): ảnh hưởng giá thùng
Linh kiện, vật liệu thùng xe nhập khẩu chịu thuế theo mã HS và nước xuất xứ: biểu ưu đãi, EVFTA, RCEP khác nhau ở đâu, điều kiện xuất xứ và tác động tới giá thùng.
Trả lời nhanh: Không có một “mức thuế linh kiện thùng xe” chung. Mỗi linh kiện, vật liệu chịu thuế theo mã HS của chính nó và nước xuất xứ. Có ba lớp thuế suất cần phân biệt: thuế suất trong Biểu thuế nhập khẩu ưu đãi (Nghị định 26/2023/NĐ-CP và các văn bản sửa đổi), thuế suất ưu đãi đặc biệt EVFTA (Nghị định 116/2022/NĐ-CP) cho hàng xuất xứ EU, và thuế suất ưu đãi đặc biệt RCEP (Nghị định 129/2022/NĐ-CP) cho hàng xuất xứ các nước thành viên. Muốn dùng mức FTA, hàng phải đáp ứng quy tắc xuất xứ và có chứng từ chứng nhận xuất xứ; thiếu điều kiện thì quay về biểu ưu đãi thông thường. Tác động tới giá thùng phụ thuộc tỷ trọng linh kiện nhập trong giá thành, không thể quy về một con số chung.
Bài này không đưa thuế suất cụ thể của từng dòng hàng. Lý do: thuế suất nằm trong phụ lục của các nghị định, có lộ trình thay đổi theo năm và theo nước xuất xứ, và chúng tôi chưa đối chiếu được bản phụ lục gốc cho từng mã HS tại thời điểm viết. Thay vào đó, bài trình bày cơ chế theo văn bản để chủ xưởng và chủ xe tự tra đúng dòng thuế.
Linh kiện, vật liệu thùng xe nằm ở nhóm HS nào?
Giá thùng xe là tổng của nhiều nhóm hàng khác nhau, mỗi nhóm một chương HS. Bảng dưới gom các nhóm thường gặp khi nói về chi phí đóng thùng; mô tả theo tên nhóm trong Danh mục hàng hóa xuất nhập khẩu.
| Nhóm HS | Tên nhóm (rút gọn) | Liên quan tới thùng xe |
|---|---|---|
| 72.08 | Thép không hợp kim cán phẳng, cán nóng | Sàn, vách, khung thùng bằng thép |
| 76.06 | Nhôm ở dạng tấm, lá và dải | Vách, sàn thùng nhôm |
| 73.18 | Vít, bu lông, đai ốc, vít đầu vuông, đinh tán, chốt và các sản phẩm tương tự bằng sắt hoặc thép | Chi tiết liên kết |
| 87.07 | Thân xe (kể cả cabin) cho xe thuộc các nhóm 87.01 đến 87.05 | Thùng, cabin nhập nguyên khối hoặc hàn sẵn |
| 87.08 | Bộ phận và phụ kiện của xe thuộc các nhóm 87.01 đến 87.05 | Phụ tùng gắn trên xe tải |
| 87.16 | Rơ moóc, sơ mi rơ moóc; bộ phận của chúng (phân nhóm 8716.90) | Mooc nguyên chiếc và bộ phận mooc |
Nguồn: tên nhóm theo Danh mục hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu Việt Nam dùng cho Biểu thuế ban hành kèm Nghị định 26/2023/NĐ-CP. Ví dụ phân loại: Bộ Tài chính trong hỏi đáp chính sách năm 2023 nêu trường hợp “khung xe và cabin đã hàn, sơn tĩnh điện” được doanh nghiệp khai mã 8707.90.90. Mã 8 số cụ thể của từng hàng phải xác định theo hồ sơ phân loại thực tế.
Hai điểm cần nhớ khi đọc bảng:
- Cùng một chi tiết có thể rơi vào mã khác nhau tùy vật liệu, kích thước và mức độ gia công. Thép tấm, thép đã cắt định hình và cụm khung hàn sẵn là ba trường hợp phân loại khác nhau.
- Thùng nhập nguyên khối khác linh kiện rời. Thùng hoặc cabin hàn sẵn thuộc nhóm 87.07, còn vật liệu rời để xưởng trong nước tự đóng nằm ở các chương 72, 76, 73. Lựa chọn nhập dạng nào là quyết định về chi phí, không chỉ về kỹ thuật.
Chi tiết về vật liệu đóng thùng xem ở bài thùng nhôm hợp kim và giá thép ảnh hưởng giá đóng thùng. Việc chọn mua cụ thể từng loại chi tiết liên kết không thuộc phạm vi bài này.
Ba lớp thuế suất: biểu ưu đãi, EVFTA, RCEP
| Biểu thuế nhập khẩu ưu đãi | Ưu đãi đặc biệt EVFTA | Ưu đãi đặc biệt RCEP | |
|---|---|---|---|
| Văn bản | Nghị định 26/2023/NĐ-CP (áp dụng từ 15/07/2023) và các văn bản sửa đổi, bổ sung | Nghị định 116/2022/NĐ-CP, ngày 30/12/2022 | Nghị định 129/2022/NĐ-CP, ngày 30/12/2022; Nghị định 84/2023/NĐ-CP bổ sung Myanmar, Philippines (hiệu lực 01/12/2023) |
| Giai đoạn | Áp dụng tới khi có văn bản thay thế | 2022–2027, thuế suất ghi theo từng năm | 2022–2027 |
| Áp cho hàng từ đâu | Hàng không dùng hoặc không đủ điều kiện hưởng ưu đãi đặc biệt | Lãnh thổ các nước thành viên EU (Phụ lục III), Andorra, San Marino, Ceuta và Melilla | Nước thành viên RCEP; biểu chia 6 phụ lục: ASEAN, Australia, Trung Quốc, Nhật Bản, Hàn Quốc, New Zealand |
| Điều kiện chính | Phân loại đúng mã HS | Có tên trong biểu (dòng đánh dấu sao không được hưởng); nhập từ lãnh thổ nêu trên; đáp ứng quy tắc xuất xứ EVFTA và có chứng từ chứng nhận xuất xứ | Có tên trong biểu theo phụ lục của nước liên quan; đáp ứng quy tắc xuất xứ RCEP |
| Nơi tra số | Phụ lục II Nghị định 26/2023/NĐ-CP (bản đã cập nhật sửa đổi) | Phụ lục II Nghị định 116/2022/NĐ-CP, cột năm nhập khẩu | Phụ lục A–F Nghị định 129/2022/NĐ-CP, đúng phụ lục của nước xuất xứ |
Nguồn: Tạp chí Công Thương (07/06/2023) tóm tắt Nghị định 26/2023/NĐ-CP; LuatVietnam bản tiếng Anh Nghị định 116/2022/NĐ-CP, Điều 5; Trung tâm WTO và Hội nhập (VCCI) về Nghị định 129/2022/NĐ-CP và Nghị định 84/2023/NĐ-CP.
Điểm dễ sai nhất là nghĩ “có FTA thì thuế bằng 0”. Thực tế, mức ưu đãi đặc biệt phụ thuộc từng dòng thuế, từng năm trong lộ trình và từng nước xuất xứ; và chỉ áp được khi hồ sơ xuất xứ hợp lệ. Một lô hàng mua qua nước thứ ba, hoặc không chứng minh được xuất xứ, sẽ không được tính theo biểu FTA.
Linh kiện để lắp ráp xe: điều kiện riêng
Với linh kiện dùng để sản xuất, lắp ráp ô tô, Nghị định 26/2023/NĐ-CP có quy định riêng tại Phụ lục II. Trong một hỏi đáp chính sách năm 2023, Bộ Tài chính trả lời doanh nghiệp nhập linh kiện lắp ráp xe tải dưới 5 tấn rằng:
- Doanh nghiệp không tham gia chương trình ưu đãi thuế vẫn được áp thuế suất ưu đãi theo từng linh kiện, phụ tùng tại 97 chương của biểu, nếu đáp ứng điều kiện tại điểm b.5.1 khoản 2 (linh kiện do doanh nghiệp đủ điều kiện sản xuất, lắp ráp ô tô nhập khẩu trực tiếp, hoặc qua đơn vị được ủy quyền, ủy thác, mua bán theo hợp đồng).
- Nếu cơ quan kiểm tra phát hiện linh kiện không được dùng để lắp ráp, hải quan truy thu theo thuế suất của xe nguyên chiếc và xử lý vi phạm.
Hệ quả cho ngành thùng: cùng một cụm khung, cabin hàn sẵn, thuế áp thế nào phụ thuộc vào ai nhập, nhập để làm gì, chứ không chỉ phụ thuộc mã hàng.
Thuế nhập khẩu tác động tới giá thùng thế nào?
Phần này là lập luận có điều kiện, không phải số đo.
- Nếu thùng đóng chủ yếu bằng thép, nhôm mua từ nhà phân phối trong nước, thì thuế nhập khẩu chỉ tác động gián tiếp qua giá vật liệu đầu vào mà nhà phân phối đã chịu. Xem các yếu tố giá ở bài giá đóng thùng theo loại.
- Nếu xưởng nhập trực tiếp cụm chi tiết hoặc vật liệu có thuế suất biểu ưu đãi đáng kể, thì chênh lệch giữa có và không có chứng từ xuất xứ FTA đi thẳng vào giá thành. Khi đó việc chọn nguồn hàng (EU qua EVFTA, Trung Quốc, Nhật Bản, Hàn Quốc, ASEAN qua RCEP) là một biến số giá.
- Nếu nhập thùng hoặc mooc nguyên chiếc, thì thuế tính theo nhóm 87.07 hoặc 87.16 và thường khác với tổng thuế của các vật liệu rời cùng chức năng. So sánh “nhập nguyên chiếc hay đóng trong nước” cần tra cả hai phía, kèm chi phí đăng kiểm và chứng nhận trong nước.
- Nếu dòng thuế của linh kiện đang trong lộ trình cắt giảm EVFTA hoặc RCEP, thì cùng một hàng có thể chịu thuế khác nhau giữa các năm; báo giá dài hạn nên ghi rõ năm áp dụng thuế.
Giá thuế chỉ là một phần trong giá trị nhập khẩu. Chi phí vận chuyển, tỷ giá và thời gian chờ thủ tục cũng vào giá thành, như đã thấy ở bài nhập khẩu xe tải cũ.
Việt Nam đứng ở đâu?
So theo khung văn bản, không xếp hạng thuế suất:
| Nguồn linh kiện | Khung thuế có thể áp | Ghi chú |
|---|---|---|
| Các nước thành viên EU | Biểu ưu đãi hoặc EVFTA (Nghị định 116/2022/NĐ-CP) | Cần chứng từ xuất xứ EVFTA |
| Trung Quốc, Nhật Bản, Hàn Quốc, Australia, New Zealand, ASEAN | Biểu ưu đãi hoặc RCEP (Nghị định 129/2022/NĐ-CP), ngoài ra còn các FTA song phương, khu vực khác | Biểu RCEP chia phụ lục theo nước; thuế suất có thể khác nhau giữa các phụ lục |
| Nước không thuộc EVFTA, RCEP | Biểu ưu đãi, hoặc FTA khác nếu có | Không áp được hai biểu trên |
Điểm đáng chú ý: Việt Nam cùng lúc là thành viên EVFTA và RCEP, nên các nguồn cung linh kiện, vật liệu thùng xe lớn từ châu Âu lẫn Đông Á đều có kênh ưu đãi đặc biệt, miễn đáp ứng quy tắc xuất xứ. Ngược lại, lợi thế này chỉ thành hiện thực khi xưởng hoặc nhà nhập khẩu làm đủ hồ sơ xuất xứ Nếu mua qua trung gian, chứng từ xuất xứ phải đi kèm lô hàng thì mới dùng được mức FTA. Muốn theo dõi số liệu nhập khẩu theo nhóm hàng, xem bài nguồn số liệu thị trường xe tải.
Với mooc và sơ mi rơ moóc, so sánh nhập nguyên chiếc với đóng trong nước còn phải tính tới giới hạn kích thước, tải trọng Việt Nam, vốn khác chuẩn EU và Mỹ, xem so sánh kích thước, tải trọng tối đa Việt Nam, EU, Mỹ và bài sơ mi rơ moóc, đầu kéo.
Tương lai: căn cứ và điều kiện
- Hai biểu FTA đều hết giai đoạn năm 2027. Nghị định 116/2022/NĐ-CP và Nghị định 129/2022/NĐ-CP cùng quy định cho giai đoạn 2022–2027. Nếu Chính phủ ban hành biểu thuế cho giai đoạn tiếp theo, thì thuế suất linh kiện từ EU và các nước RCEP sau 2027 sẽ theo văn bản mới; trước đó, báo giá dài hạn nên ghi điều kiện “theo biểu thuế hiện hành”.
- Lộ trình EVFTA ghi thuế suất theo từng năm. Phụ lục II Nghị định 116/2022/NĐ-CP có cột thuế suất cho mỗi năm từ 2022 tới 2027. Nếu một dòng thuế còn trong lộ trình giảm, thì lợi thế của nguồn hàng EU so với biểu ưu đãi sẽ tăng dần theo năm.
- Biểu ưu đãi thông thường được sửa định kỳ. Nghị định 26/2023/NĐ-CP đã được sửa đổi, bổ sung sau khi ban hành. Nếu dòng thuế của linh kiện bạn dùng nằm trong đợt sửa, thì cần tra lại bản cập nhật, không dùng số cũ.
Nguồn tham khảo
- Tạp chí Công Thương — Biểu thuế xuất khẩu, thuế nhập khẩu ưu đãi mới áp dụng từ 15/7/2023 (Nghị định 26/2023/NĐ-CP): https://tapchicongthuong.vn/bieu-thue-xuat-khau—thue-nhap-khau-uu-dai-moi-ap-dung-tu-15-7-2023-105912.htm
- Bộ Tài chính — Hỏi đáp chính sách tài chính về thuế suất linh kiện ô tô nhập khẩu: https://portal.mof.gov.vn/hoidapcstc/home/cthoidap/138939
- LuatVietnam — Decree No. 116/2022/ND-CP (EVFTA, 2022–2027): https://english.luatvietnam.vn/decree-no-116-2022-nd-cp-on-vietnams-preferential-export-tariff-and-special-preferential-import-tariff-to-240220-doc1.html
- Trung tâm WTO và Hội nhập — Nghị định 129/2022/NĐ-CP (RCEP, 2022–2027): https://trungtamwto.vn/thi-truong-rcep/22529-nghi-dinh-1292022nd-cp-ve-bieu-thue-nhap-khau-uu-dai-hiep-dinh-rcep-giai-doan-2022-2027
- Trung tâm WTO và Hội nhập — Nghị định 84/2023/NĐ-CP bổ sung Myanmar, Philippines vào biểu RCEP: https://trungtamwto.vn/thi-truong-rcep/tin-tuc/25127-thuc-hien-thue-nhap-khau-uu-dai-dac-biet-voi-myanmar-va-philippines-theo-hiep-dinh-rcep
Câu hỏi thường gặp
Linh kiện thùng xe nhập khẩu chịu thuế suất nào? ▾
Tùy mã HS của từng linh kiện và nước xuất xứ. Hàng không có xuất xứ ưu đãi áp thuế suất trong Biểu thuế nhập khẩu ưu đãi theo Nghị định 26/2023/NĐ-CP và các văn bản sửa đổi. Hàng có xuất xứ EU hoặc nước thành viên RCEP, đáp ứng quy tắc xuất xứ và có chứng từ chứng nhận xuất xứ, có thể áp thuế suất ưu đãi đặc biệt theo Nghị định 116/2022/NĐ-CP (EVFTA) hoặc Nghị định 129/2022/NĐ-CP (RCEP).
Muốn hưởng thuế suất EVFTA cho linh kiện từ châu Âu cần điều kiện gì? ▾
Theo Điều 5 Nghị định 116/2022/NĐ-CP, hàng phải cùng lúc thỏa ba điều kiện: có tên trong Biểu thuế nhập khẩu ưu đãi đặc biệt (dòng có dấu sao thì không được hưởng), được nhập khẩu từ lãnh thổ các nước thành viên EU và các vùng lãnh thổ được liệt kê, và đáp ứng quy tắc xuất xứ EVFTA kèm chứng từ chứng nhận xuất xứ.
Thuế nhập khẩu linh kiện có làm giá thùng xe tăng không? ▾
Có tác động, nhưng mức độ phụ thuộc tỷ trọng linh kiện, vật liệu nhập khẩu trong giá thành thùng, mã HS cụ thể và việc có chứng từ xuất xứ để hưởng ưu đãi FTA hay không. Thùng đóng chủ yếu bằng vật liệu mua trong nước chịu ảnh hưởng gián tiếp hơn thùng dùng nhiều cụm chi tiết nhập khẩu.
Nguồn tham khảo
- Nghị định 26/2023/NĐ-CP về Biểu thuế xuất khẩu, Biểu thuế nhập khẩu ưu đãi (áp dụng từ 15/07/2023), tóm tắt trên Tạp chí Công Thương, năm 2023: https://tapchicongthuong.vn/bieu-thue-xuat-khau--thue-nhap-khau-uu-dai-moi-ap-dung-tu-15-7-2023-105912.htm
- Bộ Tài chính — Hỏi đáp chính sách tài chính về thuế suất linh kiện ô tô nhập khẩu (mã 8707.90.90, điểm b.5 khoản 2 Mục II Phụ lục II Nghị định 26/2023/NĐ-CP), năm 2023: https://portal.mof.gov.vn/hoidapcstc/home/cthoidap/138939
- Nghị định 116/2022/NĐ-CP — Biểu thuế nhập khẩu ưu đãi đặc biệt thực hiện EVFTA giai đoạn 2022–2027, Điều 5 điều kiện áp dụng (bản tiếng Anh trên LuatVietnam), năm 2022: https://english.luatvietnam.vn/decree-no-116-2022-nd-cp-on-vietnams-preferential-export-tariff-and-special-preferential-import-tariff-to-240220-doc1.html
- Trung tâm WTO và Hội nhập (VCCI) — Nghị định 129/2022/NĐ-CP về Biểu thuế nhập khẩu ưu đãi đặc biệt thực hiện RCEP giai đoạn 2022–2027, năm 2022: https://trungtamwto.vn/thi-truong-rcep/22529-nghi-dinh-1292022nd-cp-ve-bieu-thue-nhap-khau-uu-dai-hiep-dinh-rcep-giai-doan-2022-2027
- Trung tâm WTO và Hội nhập (VCCI) — Nghị định 84/2023/NĐ-CP bổ sung Myanmar và Philippines vào biểu thuế RCEP, hiệu lực 01/12/2023, năm 2023: https://trungtamwto.vn/thi-truong-rcep/tin-tuc/25127-thuc-hien-thue-nhap-khau-uu-dai-dac-biet-voi-myanmar-va-philippines-theo-hiep-dinh-rcep