Xe tải hạng nặng trên 20 tấn: 4 chân, 5 chân — quy định và lựa chọn

Khi nhu cầu chở hàng vượt xa xe 2-3 trục thông thường, thị trường có phân khúc xe tải 4 chân, 5 chân tải trọng trên 20 tấn — thân liền, không cần tách rời như đầu kéo kéo mooc, nhưng vẫn chở được khối lượng tương đương nhiều xe tải nặng gộp lại. Đây là bậc trên của phân khúc đã nói ở bài xe tải nặng 3 chân, 4 chân (15-18 tấn) — bài này tập trung vào nhóm nặng hơn, thường là xe 5 chân đạt ngưỡng tải trọng chở hàng khoảng 20 tấn trở lên.

[Ảnh thực tế tại xưởng — chủ trang bổ sung: xe tải 5 chân tải nặng đang xếp hàng]

Vì sao cần xe 4-5 chân thay vì đầu kéo?

Xe thân liền nhiều trục (4-5 chân) và đầu kéo kéo mooc đều nhắm tới hàng khối lượng lớn, nhưng khác nhau về vận hành:

Xe thân liền nhiều trục: một khối liền, không tháo rời được thùng — phù hợp tuyến cố định, hàng không cần luân chuyển mooc, chi phí đầu tư và vận hành đơn giản hơn (một bằng lái, một phương tiện đăng kiểm)
Đầu kéo + mooc: linh hoạt đổi mooc, nhưng phức tạp hơn về quản lý và cần bằng lái hạng kéo mooc riêng — xem thêm các loại sơ mi rơ moóc

Với doanh nghiệp chở vật liệu xây dựng, quặng, hàng rời khối lượng lớn trên tuyến tương đối cố định (mỏ - công trình, cảng - kho), xe 4-5 chân thân liền thường là lựa chọn thực dụng hơn đầu kéo.

Đặc điểm xe 4 chân, 5 chân trên 20 tấn

“Chân” là cách gọi thị trường cho số cụm trục của xe. Xe 4 chân (cấu hình 8×4) thường đạt tải trọng chở hàng khoảng 17-18 tấn, còn xe 5 chân (cấu hình 10×4) là nhóm vượt ngưỡng 20 tấn:

Xe ben Shacman 5 chân: được thiết kế tự trọng bản thân thấp để tối ưu tải trọng chở, tải trọng tham gia giao thông ghi nhận tới khoảng 20 tấn, tương đương khoảng 17 khối hàng rời
Xe ben Howo 5 chân: cũng ở mức tải trọng cho phép chở cao nhất phân khúc hiện nay, khoảng 20 tấn
Xe tải thùng Shacman 4 chân: tải trọng hàng hóa cho phép khoảng 17,98 tấn, tổng trọng lượng toàn bộ xe (gồm tự trọng + tải hàng) khoảng 30 tấn

Nguồn: howotruck.vn, sinotrukvietnam.net.

Các dòng xe này chủ yếu là xe nhập khẩu nguyên chiếc hoặc CKD từ Trung Quốc, sử dụng công nghệ cầu, hộp số, động cơ từ các đối tác liên doanh quốc tế (ví dụ một số dòng Shacman hợp tác công nghệ với MAN của Đức, dùng động cơ Weichai, hộp số Fast). [CẦN KIỂM TRA] — thông số chính xác theo từng model/đời xe thay đổi liên tục, cần đối chiếu catalogue hãng.

Nguồn: otohoanglong.vn.

Quy định tải trọng trục đường bộ cho xe siêu nặng

Xe 4-5 chân tải trên 20 tấn chịu sự điều chỉnh trực tiếp của Thông tư 12/2025/TT-BXD (hiệu lực từ 01/7/2025, thay thế Thông tư 39/2024/TT-BGTVT) — văn bản gộp quy định tải trọng, khổ giới hạn đường bộ và cấp phép lưu hành xe quá tải, quá khổ, hàng siêu trường siêu trọng:

Loại trục	Điều kiện	Giới hạn tải trọng
Trục đơn	—	≤ 10 tấn
Cụm trục kép	Khoảng cách tâm trục d < 1,0 m	≤ 11 tấn
Cụm trục kép	1,0 m ≤ d < 1,3 m	≤ 16 tấn
Cụm trục kép	d ≥ 1,3 m	≤ 18 tấn
Cụm trục ba	d ≤ 1,3 m	≤ 21 tấn
Cụm trục ba	d > 1,3 m	≤ 24 tấn

Về tổng trọng lượng toàn bộ xe (thân liền, từ 4 trục trở lên):

Xe từ 4 trục, khoảng cách tâm trục đầu-cuối ≤ 7 m: tổng trọng lượng ≤ 32 tấn
Xe từ 4 trục, khoảng cách tâm trục đầu-cuối > 7 m: tổng trọng lượng ≤ 34 tấn

Nguồn: drvn.gov.vn (tóm tắt Thông tư 12/2025/TT-BXD).

Với xe 5 chân, tổng trọng lượng toàn bộ (xe + hàng) cần được tính toán để không vượt đồng thời cả giới hạn tải trọng từng trục/cụm trục lẫn giới hạn tổng trọng lượng toàn xe — đây là lý do các hãng thiết kế xe 5 chân với tự trọng bản thân thấp, để phần tải trọng hàng hóa được tối đa hóa trong khung tổng trọng lượng cho phép.

Khi nào cần giấy phép lưu hành đặc biệt?

Xe 4-5 chân chở đúng tải trọng thiết kế trong giới hạn ở trên không cần giấy phép lưu hành đặc biệt, chỉ cần đăng kiểm và giấy tờ lưu hành thông thường. Giấy phép lưu hành đặc biệt (giấy phép lưu hành xe quá tải trọng, quá khổ giới hạn) chỉ phát sinh khi:

Xe/tổ hợp xe chở hàng không thể tháo rời khiến tổng trọng lượng hoặc kích thước vượt giới hạn tải trọng trục, khổ giới hạn đường bộ nêu trên — đây là trường hợp hàng siêu trường, siêu trọng
Giấy phép do Sở Xây dựng (quản lý đường bộ địa phương), Khu Quản lý đường bộ hoặc Cục Đường bộ Việt Nam cấp tùy tuyến đường và loại xe, được cấp theo từng chuyến hoặc từng lô vận chuyển có cùng thông số kích thước, tổng trọng lượng, tải trọng trục
Giấy phép chỉ định rõ tuyến đường/đoạn đường được lưu hành, một chiều hoặc hai chiều

Nguồn: thuvienphapluat.vn (tóm tắt quy định lưu hành hàng siêu trường, siêu trọng).

Nói cách khác: xe 20 tấn chở đúng tải thiết kế trong giới hạn trục/tổng trọng lượng ở bảng trên là lưu hành bình thường; chỉ khi hàng hóa (ví dụ máy móc nguyên khối không tháo rời được) đẩy tổng tải hoặc kích thước vượt ngưỡng mới cần xin phép đặc biệt. Theo Thông tư 12/2025/TT-BXD (hiệu lực 01/7/2025), thẩm quyền cấp giấy phép lưu hành xe quá tải trọng, quá khổ giới hạn đã được phân cấp về Sở Xây dựng các tỉnh, thành phố: nộp hồ sơ tại Sở Xây dựng nơi doanh nghiệp đăng ký kinh doanh/hoạt động, hoặc nơi đi/nơi đến của chuyến hàng — giấy phép có giá trị lưu hành trên phạm vi cả nước (nguồn: drvn.gov.vn).

Lưu ý khi lựa chọn xe trên 20 tấn

Bằng lái: lái xe tải hạng nặng nhiều trục cần bằng lái hạng phù hợp theo tổng trọng lượng thiết kế (GVW) của xe — xem thêm bằng lái xe tải, đối chiếu quy định hạng bằng hiện hành theo Luật Trật tự an toàn giao thông đường bộ
Tải trọng cầu đường thực tế trên tuyến khai thác — nhiều cầu, đường địa phương có biển hạn chế tải thấp hơn giới hạn thiết kế của xe
Chi phí vận hành: lốp, phanh, hệ treo của xe 4-5 chân là các cụm chịu tải lớn nhất, cần bảo dưỡng định kỳ nghiêm ngặt hơn xe tải phổ thông
Quá tải bị xử phạt nặng và hại kết cấu đường — luôn chở đúng tải trọng thiết kế và đúng phân bổ theo trục

Liên quan

Bài viết mang tính tham khảo kỹ thuật. Thông số tải trọng theo model/hãng xe trích từ nguồn đại lý tại thời điểm tham khảo, cần đối chiếu catalogue chính hãng và giấy chứng nhận kiểm định. Quy định tải trọng trục và thủ tục cấp phép lưu hành đặc biệt trích từ Thông tư 12/2025/TT-BXD và các văn bản liên quan — cần kiểm tra văn bản hiện hành tại thời điểm sử dụng.