Sàn giao dịch vận tải là gì? VinaTrucking, EcoTruck, Logivan hoạt động ra sao

Trả lời nhanh: Sàn giao dịch vận tải là nền tảng công nghệ kết nối trực tiếp chủ hàng (cần chở) với chủ xe/tài xế (có xe rỗng), thay cho việc tìm hàng qua mối quen hoặc môi giới trung gian. Việt Nam hiện có nhiều nền tảng cùng hoạt động — từ sàn đăng tin miễn phí (VinaTrucking, Izifix) đến nền tảng thu hoa hồng trên mỗi chuyến (Logivan) và nền tảng thiên về dịch vụ vận tải trọn gói (EcoTruck). Doanh nghiệp có xe chạy tuyến cố định nhưng hay rỗng chiều về là đối tượng hưởng lợi rõ nhất; nên thử ở quy mô nhỏ trước khi phụ thuộc vào một sàn duy nhất.

Xe chạy rỗng chiều về là vấn đề cũ (xem tối ưu tuyến đường vận tải), nhưng cách giải quyết bằng công nghệ — qua các sàn/nền tảng kết nối vận tải — là mảng đang phát triển tại Việt Nam suốt hơn một thập kỷ qua, với nhiều mô hình khác nhau cùng tồn tại. Bài này giới thiệu các nền tảng đang hoạt động thật, cách chúng vận hành, và khi nào doanh nghiệp vận tải nên cân nhắc tham gia.

Sàn giao dịch vận tải là gì?

Về bản chất, đây là ứng dụng của mô hình kinh tế chia sẻ vào logistics: thay vì chủ hàng gọi mối quen hoặc qua môi giới, và chủ xe chờ khách qua kênh truyền thống, cả hai bên đăng thông tin lên cùng một nền tảng số để tìm nhau trực tiếp. Mục tiêu chung là giảm tình trạng xe chạy một chiều có hàng, chiều về chạy rỗng.

Nguồn: atmglobaltrans.com.vn.

Tỷ lệ xe chạy rỗng tại Việt Nam được nhiều nguồn dẫn ở mức cao nhưng không thống nhất một con số: Viện Chiến lược và Phát triển Giao thông vận tải từng nêu khoảng 70% ở phía Bắc; Hiệp hội Vận tải hàng hóa TP.HCM (ông Bùi Văn Quản) nêu khoảng 50% ở phía Nam, giảm còn khoảng 40% vào mùa cao điểm lễ Tết. Đây là số liệu tham khảo từ các khảo sát ngành, không phải số đo cố định — mức thực tế phụ thuộc tuyến, mùa vụ và loại hàng.

Nguồn: vilas.edu.vn (dẫn số liệu Viện Chiến lược và Phát triển GTVT, Hiệp hội Vận tải hàng hóa TP.HCM).

Các sàn/nền tảng đang hoạt động tại Việt Nam

Thị trường có nhiều tên tuổi cùng tồn tại, mỗi bên một mô hình khác nhau — không có bảng xếp hạng “sàn nào tốt nhất” vì không có nguồn so sánh độc lập nào; dưới đây chỉ mô tả khách quan cách mỗi bên tự giới thiệu.

VinaTrucking (trucking.vn)

Sàn giao dịch vận tải ra đời sớm nhất Việt Nam, khai trương cuối năm 2015. Hoạt động theo mô hình đăng tin — kiểm duyệt — liên hệ trực tiếp: chủ xe đăng “xe tìm hàng”, chủ hàng đăng “hàng cần vận chuyển” sau khi đăng ký thành viên và được xác thực; tin đăng qua kiểm duyệt rồi mới hiển thị công khai. Khi có nhu cầu, hai bên tự liên hệ qua công cụ trên website, sàn không đứng ra thực hiện giao dịch thay. VinaTrucking còn có dịch vụ đấu thầu vận tải hàng hoá (chủ hàng tự tổ chức hoặc uỷ quyền cho sàn tổ chức).

Theo ông Tạ Công Thuận (Tổng Giám đốc VinaTrucking) trả lời báo Công an Nhân dân năm 2020, sau hơn 5 năm hoạt động sàn có gần 700 thành viên đăng ký, phần lớn là chủ xe, còn lại hơn 150 là chủ hàng. Cùng bài báo, đại diện Tổng cục Đường bộ (bà Trần Thị Hiền) nhận định số lượng giao dịch thành công thực tế vẫn rất ít — nguyên nhân chính là doanh nghiệp e ngại lộ thông tin kinh doanh, mối hàng khi đăng công khai, và chưa quen giao dịch trực tuyến.

Nguồn: trucking.vn, cand.vn (2020), vlr.vn (2015).

Izifix (izifix.com)

Ứng dụng giao dịch vận tải đa phương thức (đường bộ, đường sông, đường biển), ra mắt năm 2016, kết nối ba bên: chủ hàng, đơn vị vận tải, và đơn vị logistics. Điểm khác biệt được VTV giới thiệu: miễn phí — không thu phí thành viên, phí đăng tin, phí giao dịch thành công.

Nguồn: vtv.vn.

Logivan (logivan.com)

Startup thành lập năm 2017, tự mô tả là nền tảng công nghệ kết nối trực tiếp chủ hàng — chủ xe, dùng công nghệ ghép chuyến để tận dụng chiều xe rỗng, có ứng dụng theo dõi vị trí xe/hàng thời gian thực. Đã gọi vốn từ quỹ đầu tư nước ngoài.

Về mô hình phí: theo VietnamFinance (2017), Logivan khi đó tính phí khoảng 5% trên mỗi lượt vận chuyển, cộng hoa hồng khoảng 20% ở dịch vụ bảo hiểm cho xe tải đi kèm. Đây là số liệu từ năm 2017, có thể đã thay đổi — trang web chính thức hiện tại của Logivan không công bố lại cơ cấu phí này.

Nguồn: logivan.com, vietnamfinance.vn (2017), vilas.edu.vn.

EcoTruck (ecotruck.vn)

Khác với các sàn đăng tin thuần túy, EcoTruck tự định vị là đối tác vận hành logistics — cung cấp cả dịch vụ vận tải (nội địa FTL/LTL, xuất-nhập khẩu FCL/LCL) lẫn phần mềm quản lý vận tải (TMS), thêm dịch vụ bổ trợ như xăng dầu, lốp xe, bảo hiểm, thanh toán sớm cho đối tác xe. Trang web tự công bố quy mô: hơn 2.000 khách hàng, hơn 11.000 xe container/xe tải các loại, hơn 8.500 tuyến hàng toàn quốc, hơn 300 doanh nghiệp lớn đang sử dụng. Đây là số liệu tự công bố từ trang chủ EcoTruck, chưa có nguồn kiểm chứng độc lập.

Nguồn: ecotruck.vn.

So sánh nhanh mô hình

Nền tảng	Mô hình	Phí (theo nguồn tự công bố/báo chí)	Ra mắt
VinaTrucking	Sàn đăng tin, hai bên tự liên hệ	Không rõ phí giao dịch qua nguồn công khai	2015
Izifix	Sàn đăng tin đa phương thức	Miễn phí thành viên/đăng tin/giao dịch (theo VTV)	2016
Logivan	Nền tảng ghép chuyến công nghệ	~5% phí vận chuyển + ~20% hoa hồng bảo hiểm (số liệu 2017)	2017
EcoTruck	Dịch vụ vận tải trọn gói + TMS	Không công bố cơ cấu phí trên trang chủ	—

Ai nên tham gia sàn giao dịch vận tải?

Doanh nghiệp có xe chạy tuyến cố định nhưng hay rỗng chiều về: đây là nhóm hưởng lợi rõ nhất — mục tiêu ban đầu của mọi sàn là giải quyết đúng vấn đề này.
Chủ hàng nhỏ, không có đội xe riêng, cần tìm xe gấp: sàn giúp tiếp cận nhiều chủ xe cùng lúc thay vì gọi từng mối quen.
Doanh nghiệp vận tải nhỏ, ít mối hàng ổn định: có thêm kênh tìm hàng ngoài quan hệ sẵn có, nhưng cần chấp nhận cạnh tranh giá công khai trên sàn.
Chưa phù hợp: doanh nghiệp đã có mối hàng ổn định, ngại công khai thông tin lô hàng/tuyến đường (lo lộ bí mật kinh doanh — đúng như tâm lý được ghi nhận ở phần VinaTrucking), hoặc quy mô quá nhỏ để việc quản lý thêm một kênh đăng tin/kiểm duyệt/xác minh đối tác có ý nghĩa kinh tế.

Sai lầm thường gặp khi tham gia sàn

Tham gia một sàn duy nhất rồi kỳ vọng có hàng ngay: theo số liệu VinaTrucking ở trên, lượng “xe tìm hàng” thường nhiều hơn hẳn lượng “hàng cần vận chuyển” — nghĩa là cạnh tranh giữa các chủ xe trên sàn có thể cao, không phải cứ đăng là có việc.
Không kiểm tra tư cách pháp nhân/uy tín đối tác trước khi giao dịch: sàn chỉ là nơi đăng tin và kết nối (như VinaTrucking), phần lớn không đứng ra bảo đảm giao dịch — rủi ro bùng hàng, quỵt cước vẫn thuộc về hai bên tự thỏa thuận.
Bỏ qua việc đọc kỹ cơ cấu phí trước khi cam kết dài hạn: mô hình thu phí khác nhau đáng kể giữa các nền tảng (miễn phí hoàn toàn như Izifix so với thu phí/hoa hồng như Logivan) — chọn sai mô hình so với quy mô đội xe có thể làm giảm biên lợi nhuận thay vì tăng.
Coi sàn là giải pháp thay thế hoàn toàn cho quan hệ khách hàng trực tiếp: sàn phù hợp để lấp chỗ trống (đặc biệt chiều về rỗng), không nên là kênh hàng duy nhất cho một doanh nghiệp vận tải nghiêm túc.

Liên quan

Bài viết mang tính giới thiệu khách quan các nền tảng công nghệ vận tải đang hoạt động tại Việt Nam, tổng hợp từ trang chủ chính thức và báo chí ngành. Số liệu về quy mô/phí do từng nền tảng hoặc bài báo tự công bố tại thời điểm nêu nguồn, có thể đã thay đổi — doanh nghiệp nên xác minh trực tiếp với từng sàn trước khi tham gia.